فصل هشتم : در بيان آداب طعام خوردن و آب نوشيدن و اطعمه‌اى كه جمع آنها با هم مناسب نيست بدان كه بر صاحب حفظ صحت لازم است كه تا ضعف در خود نيابد و گرسنه و تشنه نشود طعام و شراب نخورد و نياشامد و آن هم به قدر ضرور و احتياج كه به سر حد امتلاء و تخمه نرسد كه مكروه و مضر است و در هنگام امتلا و سيرى و سيرابى طعام نخورد و آب ننوشد و در هنگام گرسنگى بسيار و عطش مفرط به يك دفعه طعام و شراب بسيار و سير نخورد و نياشامد و همچنين بعد از رياضت و حركت شديد مفرط و استيلاى گرمى بسيار بر مزاج مگر به تدريج و دفعات اندك اندك خصوص آنكه طعام ثقيل و يا غير عادى و معتاد و يا بسيار گرم و يا بسيار سرد باشد و همچنين آب غليظ ثقيل يا بسيار گرم و يا بسيار سرد باشد بلكه اولًا مضمضه نمايد و دست و رو و پا بشويد چند مرتبه و اگر از اين تسكين نيابد پس اندك اندك آب بياشامد و واجب است كه ظرف طعام در برابر رو باشد كه به محاذات تناول شود نه به طرف راست و نه چپ و نيز لقمه را بايد كوچك بردارد و نيكو مضغ نمايد و در تابستان اوايل روز طعام سرد و در زمستان اواسط آن طعام گرم و در بهار و پاييز طعام معتدل و در شبانه روزى دو مرتبه يا يك مرتبه و اگر هر دو روز سه مرتبه خورده شود بهتر است بدين ترتيب كه روز اول اول روز و آخر روز و يا اول شب و روز دويّم وسط روز و همچنين بايد كه بسيار طول ندهد زمان اكل را و به سرعت تمام نيز نخورد بلكه خوب بخايد و به ملايمت فرو برد و تداخل نكند يعنى طعام جديد بر طعام غير منهضم سابق نخورد و مادام كه ثقل در معده و سينه و جشاء يعنى آروغ طعام آيد طعام تناول نكند و بالجمله هر وقت كه خوب گرسنه شود و تشنه گردد بايد كه طعام بخورد و آب بياشامد و تعيين وقت به مرات آن اكثرى و براى متوسطين است و الا اطفال و جوانان محرور المزاج قوى الهضم و پيران و ضعيفان و بارد المزاجان را هر يك به نوعى خاص مىباشد و حكم واحد بر همه جارى نمىتوان نمود و نيز بايد كه چون طعام تناول نمايد هنوز قدرى ميل و رغبت به طعام و گرسنگى باقى باشد كه دست از طعام بكشد و ابتدا به طعام معتدل سبك كند و اقتصار بر يك نوع از طعام و يا به دو نوع نمايد و بعد از آن چند قدم راه رود زيرا كه به اين نحو تدابير بدن اكثر صحيح و سالم و حواس نيكو و صافى مىباشد و از درهم و پرخورى بدن ثقيل و حواس كدر و بليد و انواع امراض و اعلال طارى مىگردد و اجتناب نمايد از خوردن نان گرم و آشاميدن آب سرد بلافاصله بالاى آن جهت آنكه احداث عفونت و بخار مىنمايد و از اجتماع طعام لطيف و شيرين و يا شيرينى بالاى طعام كثيف مانند خربزه بالاى گوشت لطيف و كثيف و همچنين سريع الهضم صالح الكيموس بالاى بطىالهضم ردى الكيموس و يا شيرينى و امثال اينها زيرا كه طبيعت غذاى لطيف شيرين سريع الهضم را به زودى استحاله مىدهد و هضم نمىنمايد لطيف و كثيف را و باقى مىماند مخالف آنها و باعث گرانى و مرض مىگردد و همچنين جمع ننمايد ميان دو طعام كه هر دو گرم و يا هر دو سرد بالفعل و يا بالقوه و يا هر دو لزج و يا هر دو نفاخ و يا هر دو قابض و يا هر دو غليظ و يا هر دو مرخى باشند و از خوردن سركه بعد از برنج و از ماست با ترب و ماهى و يا بعد از ترب و ماهى و از گوشت مرغ با ماست و ماهى و يا بالعكس و از شير با گوشت مرغ و از شير با ماهى و از انار با هريسه و از انگور با كله گوسفند و از سركه با عدس و يا با ماش و از خربزه با عسل و مويز با عسل و خربزه با انبه و امثال اينها و از آب گرم بعد از طعام شور و از آب سرد بعد از